Casa di Veronica Franco: waar de gevaarlijkste vrouw van Venetië de macht verleidde

Loop vandaag de dag Campo San Polo op en je vindt er spelende kinderen, toeristen die spritz drinken en locals die hun hond uitlaten. Het is er vredig, zelfs saai. Maar in de jaren 1570 zorgde één vrouw ervoor dat elke bisschop, koopman en buitenlandse diplomaat in Venetië opgewonden én bang werd.

Haar naam was Veronica Franco.
En ze was niet zoals de anderen.

Veronica werd in 1546 geboren in een gezin met bescheiden middelen en werd al op jonge leeftijd opgeleid voor een heel specifiek carrièrepad: niet zomaar prostitutie, maar cortigiana onesta — de "eerlijke courtisane". In Venetië behoorden deze vrouwen tot een heel andere klasse: mooi, goed opgeleid, belezen, vloeiend in poëzie, muziek, politiek en zelfs filosofie. Het waren geen straatmeisjes — ze waren hooggetrainde verleidingswapens voor de intellectuele en politieke elite.

Veronica Franco woonde hier, in San Polo, midden in het sociale theater van Venetië. Vanuit haar kamers ontving ze senatoren, ambassadeurs, buitenlandse leden van het koningshuis, dichters en kardinalen. Haar lichaam was slechts een deel van de transactie; haar ware valuta waren conversatie, humor en macht.

Een van haar beroemdste beschermheren?
Koning Hendrik III van Frankrijk, die Venetië in 1574 bezocht tijdens zijn reis door Italië. Volgens meerdere verslagen (waaronder haar eigen poëtische verwijzingen) vroeg Hendrik III om een privé-avondje met Veronica. Ze vermaakte hem niet alleen – ze zorgde ervoor dat elke adellijke familie in Venetië wist dat ze hem had vermaakt. Het was al lang voor Instagram branding.

Maar Veronica Franco was niet zomaar een verleidster. Ze was een gepubliceerd auteur – een zeldzaamheid voor vrouwen in de 16e eeuw. Haar eerste bundel, Terze Rime (1575) bevatte liefdesgedichten, filosofische beschouwingen en nauwelijks verholen commentaren op de Venetiaanse samenleving. Haar brieven onthullen hoe goed ze de politieke spelletjes van de mannen met wie ze sliep, begreep.

Ze bewoog zich in en uit het schandaal als een danseres op zijde:

• Ze overleefde de 1575 uitbraak van de pest, waarbij bijna een derde van Venetië omkwam.
• Ze debatteerde openlijk met mannelijke geleerden, en vernederde hen vaak met haar scherpe tong.
• Zij was een van de weinige courtisanes die het aandurfde om openlijk het woord te voeren tot de Venetiaanse Senaat toen zij vals werd beschuldigd.

Die beschuldiging had haar bijna de das omgedaan. In 1580 werd Veronica Franco voor de Inquisitie gesleept, beschuldigd van hekserij – een beschuldiging die vaak volgde op machtige vrouwen die weigerden te buigen. In de donkere vertrekken van het Heilig Officie stond ze terecht, terwijl haar voormalige cliënten zich gemakshalve in stilte terugtrokken.

Maar in tegenstelling tot veel vrouwen vóór haar overleefde Veronica. Dankzij de tussenkomst van machtige vrienden (van wie sommigen waarschijnlijk haar bed hadden bezocht) werd ze vrijgesproken. Ze verloor haar fortuin, maar niet haar waardigheid.

Tegen het einde van de jaren 1580 was haar heerschappij voorbij. Ze verviel in armoede en stierf in 1591. Toch bleef haar legende, gefluisterd in Venetiaanse palazzo's en salons, nog lang na haar dood.

Tegenwoordig is er geen plaquette meer die haar huis markeert. Geen enkele gids stopt op Campo San Polo om haar verhaal te vertellen. Maar als je na zonsondergang over de stenen paden wandelt, kun je je haar voorstellen, staande in een hoog raam, afgetekend tegen het flikkerende kaarslicht – de gevaarlijkste vrouw van Venetië, die niet alleen haar lichaam, maar ook iets veel verleidelijkers te bieden heeft: invloed.

Want in het Venetië van La Cortigiana ging seks niet alleen maar over genot.
Het ging om macht.